Een
model voor teamdynamiek en
bedrijfscultuur
Samen succesvol zijn is niet alleen een kwestie van regels of processen, maar vooral van interpersoonlijk gedrag: Hoe gaan we met elkaar om? Het team- en organisatiecircumplex geeft inzicht in je teamdynamiek of bedrijfscultuur aan de hand van acht verschillende cultuurstijlen*. Door samen te kijken welke gedragsnormen jullie helpen (en welke misschien juist in de weg staan), leggen we de basis voor een duurzame verandering en een effectieve samenwerking.
*Onder cultuur verstaan we het geheel van gedragingen en gedragsnormen binnen een team of organisatie.
Assertief
De stijlen in dit kwadrant combineren resultaatgerichtheid en mensgerichtheid. Teams en organisaties die hierop hoog scoren, worden vaak omschreven als vriendelijk én dominant—of simpelweg assertief. Resultaatgerichte culturen leggen de nadruk op individuele groei en vooruitgang, terwijl mensgerichte culturen zich richten op samenwerking en groepsharmonie. Teams die een goed evenwicht vinden tussen het ‘ik’ en het ‘wij’ komen tot sterke prestaties en een psychologisch veilige werkcultuur.
1. Moedig en zelfverzekerd
"Iedereen weet wat hij wil en gaat ervoor." Dit is de meest resultaatgerichte stijl binnen het assertieve kwadrant. Medewerkers met deze stijl zijn moedig en besluitvaardig, en durven onbevreesd te handelen. Ze voelen zich comfortabel in hun assertiviteit en nemen graag de leiding. Teams met deze stijl leveren vaak kwaliteit, bevelen hun teamproducten en -diensten aan anderen aan, en bieden innovatieve oplossingen.
Dit gedrag omvat:
Onpopulaire meningen durven te uiten
Assertief optreden
Liever leiders dan volgers zijn
Besluitvaardig communiceren
2. Betrokken en open
“Mensen kunnen het goed met elkaar vinden en hebben plezier met elkaar.” Deze stijl legt de nadruk op gemeenschappelijkheid. Medewerkers zijn blij om contact te hebben en met elkaar te communiceren. Ze zijn betrokken, delen hun visie, en hebben plezier met elkaar. Teams met deze stijl zorgen voor tevredenheid, voelen zich veilig om creativiteit en initiatief te uiten, en delen actief hun kennis en expertise.
Dit gedrag omvat:
Energiek en ambitieus zijn
Duidelijk en zelfverzekerd hun mening delen
Luisteren naar elkaar
Samen plezier maken
Inschikkelijk
De stijlen in dit kwadrant worden gekenmerkt door een hoge mensgerichtheid en een relatief lage resultaatgerichtheid. Teams en organisaties die hierop hoog scoren, worden vaak omschreven als vriendelijk en onderdanig of inschikkelijk. De nadruk ligt op harmonie en het ‘goed opschieten’ met elkaar, eerder dan op gezamenlijk streven naar resultaat. Hoewel er een gematigd verband is met gezonde prestaties, kan sterke groepsgerichtheid leiden tot conformiteit en ‘groepsdenken’.
3. Respectvol en bescheiden
"Iedereen is beleefd en wil graag met elkaar omgaan." Dit is de meest verbonden stijl binnen het kwadrant, waar medewerkers de neiging hebben om elkaar te steunen en voor elkaar te zorgen. Ze letten erop dat ze zich niet gedragen op een manier die andere teamleden als opschepperig of vervelend zouden kunnen beschouwen. Teams met deze stijl bevorderen een gezonde, optimistische cultuur en hebben vaak een positieve correlatie met teameffectiviteit. Ze genieten van de samenwerking met anderen, delen actief hun kennis en expertise en zijn tevreden met hun teamervaringen.
Dit gedrag omvat:
Vertrouwen hebben in elkaar
Zorgen dat de ander zich gewaardeerd voelt
Gevoelig zijn voor elkaars gevoelens
Op elkaar letten om irritatie te voorkomen
4. Meegaand en voorzichtig
"Iedereen is te aardig!" Deze meer passieve of onderdanige stijl kenmerkt medewerkers die de neiging hebben om conflicten te vermijden. Ze letten erop om niets te zeggen of te doen dat controverse of negatieve aandacht zou kunnen uitlokken. Teams met deze stijl hebben vaak een neutrale tot negatieve correlatie met teameffectiviteit. Ze geloven niet dat hun team kwaliteit of innovatieve producten/diensten levert en voelen zich onveilig bij het tonen van initiatief en creativiteit.
Dit gedrag omvat:
Conflicten vermijden
Voorzichtig en aarzelend spreken
Concurrentie met elkaar vermijden
Niet in het middelpunt van de belangstelling staan
Vermijdend
De stijlen in dit kwadrant kenmerken zich door passiviteit en een hoge mate van conflictvermijding. Teams en organisaties die hierop hoog scoren, worden vaak omschreven als vijandig en passief of vermijdend. Dit gedrag ontstaat vaak als reactie op autoritair of agressief leiderschap. Medewerkers houden zich op de achtergrond, spreken zich niet uit en wantrouwen anderen uit angst voor kritiek of confrontatie. In plaats van open conflict gebruiken ze indirecte strategieën, wat kan leiden tot een passief-agressieve cultuur. De vermijdende stijlen zijn negatief gecorreleerd met teameffectiviteit. Een hoge score in dit kwadrant kan wijzen op toxische en disfunctionele teamdynamieken.
5. Timide en aarzelend
“Mensen zijn bang om zich uit te spreken!” Dit is de meest passieve stijl binnen het vermijdende kwadrant, waarbij medewerkers angstvallig vermijden om assertief en ambitieus over te komen. Ze blijven liever onopvallend en volgen het voorbeeld van anderen. Teams met deze stijl hebben vaak een negatieve correlatie met teameffectiviteit, en leden geloven niet dat hun team kwaliteit levert. Ze denken ook niet dat hun team innovatief en flexibel is en zouden de producten of diensten van hun team niet aanbevelen.
Dit gedrag omvat:
Vermijden op te vallen
Liever volgers dan leiders zijn
Doen wat ze denken dat iedereen wil
Niet assertief zijn
6. Ontwijkend en behoedzaam
“Mensen vertrouwen elkaar hier niet!” Dit is de meest vijandige cultuurstijl binnen het vermijdende kwadrant, waar medewerkers de neiging hebben om zeer conflictvermijdend te zijn. Ze zijn voorzichtig en willen niets zeggen of doen dat controverse of negatieve aandacht zou kunnen uitlokken. Teams met deze stijl hebben vaak een sterke negatieve correlatie met teameffectiviteit. Ze voelen zich niet veilig om hun creativiteit en initiatief te uiten, delen hun kennis en expertise niet actief en zouden de producten of diensten van hun team niet aanbevelen.
Dit gedrag omvat:
Gebrek aan vertrouwen in zichzelf
Verantwoordelijke posities vermijden
Elkaars suggesties negeren
Vermijden interactie met elkaar
Agressief
Dit kwadrant omvat de stijlen Ongemanierd en strijdlustig en Competitief en opdringerig. Deze stijlen kenmerken zich door een sterke resultaatgerichtheid en een hoge mate van vijandigheid. Teams en organisaties die hierop hoog scoren, worden vaak omschreven als vijandig, dominant en extreem resultaatgericht. Openlijke agressie, zoals pesten en intimidatie, is kenmerkend voor deze culturen. De combinatie van vijandigheid en dominantie kan een toxische werkomgeving creëren.
7. Ongemanierd en strijdlustig
“Alles is hier een strijd!” Dit is de meer vijandige stijl binnen het agressieve kwadrant, waar leden de neiging hebben om onderling te strijden voor macht en dominantie. Ze ondermijnen, kleineren en pesten elkaar soms om hun zin te krijgen. Teams met deze stijl hebben vaak een sterke negatieve correlatie met teameffectiviteit, en in deze agressieve cultuur voelen mensen zich psychologisch en zelfs fysiek onveilig. Daarom geven we deze stijl weer als een rood stoplicht, want een te hoog niveau kan leiden tot toxische en disfunctionele culturen.
Dit gedrag omvat:
Elkaar pesten om hun zin te krijgen
Elkaar niet respecteren
Vechten om macht en controle
Elkaar ondermijnen
8. Competitief en opdringerig
“Iedereen is hier voor zichzelf!” De resultaatgerichte en dominante cultuurstijl binnen het agressieve kwadrant. Leden hebben de neiging om met elkaar te concurreren voor aandacht en prestige, zichzelf te onderscheiden en hun eigen carrière vooruit te helpen. De correlatie met teameffectiviteit is negatief en soms neutraal. Daarom markeren we deze stijl als een geel stoplicht: voorzichtigheid is geboden bij overmatig gebruik. Een laag tot matig gebruik van deze stijl kan gepast zijn in bijvoorbeeld crisissituaties, maar langdurig gebruik zal de prestaties verminderen.
Dit gedrag omvat:
Elkaar proberen te overtreffen
Genieten om in het middelpunt van de belangstelling te staan
Erop staan dat anderen naar hen luisteren
Vooruit willen komen
Copyright © 2017-2025 by Around IP Pty. Ltd.. Licensed to Perco BV.
Team- en
organisatie-
circumplex
De verticale y-as staat voor de resultaatgeoriënteerde dimensie (agency), de horizontale x-as staat voor de mensgeoriënteerde dimensie (communion). Die assen verdelen het circumplex in 4 kwadranten, die we opsplitsen in de 8 cultuurstijlen. Elke cultuurstijl is dus een unieke combinatie van agency en communion.
Competitief en opdringerig
Ongemanierd en strijdlustig
Ontwijkend en behoedzaam
Timide en aarzelend
Moedig en zelfverzekerd
Betrokken en open
Respectvol en bescheiden
Meegaand en voorzichtig
Meet je team- of organisatiecultuur
Nieuwe bedrijfsprocessen,beter samenwerken en effectiever communiceren: het begint allemaal bij inzicht in je huidige team- of organisatiecultuur. Die brengen we in kaart met wetenschappelijke meetinstrumenten: de CTS in teamcontext en de CCS in organisatiecontext.
Lees meer over het team- en organisatiecircumplex
Vergaderen in je onderbroek: is blended working de toekomst?
Van babyboomer tot zoomer: gaapt er een generatiekloof op jouw werkvloer?
De nonkel met de kettingzaag: hoe komt het dat mensen onveilig werken?
