Een model voor
communicatie
Beter samenwerken, leiding geven of communiceren: het begint allemaal bij onszelf. Inzicht in ons eigen gedrag (inclusief de impact ervan op anderen), is de sleutel tot gezonde relaties. Ook op de werkvloer. Maar hoe krijg je een objectief beeld van interpersoonlijke gedragingen in je organisatie? Met het communicatiecircumplex, een wetenschappelijk model dat onderscheid maakt tussen acht verschillende communicatiestijlen.
Assertief
De assertieve gedragsstijl kenmerkt zich door hoge scores op sociale dominantie en verbondenheid. Dit kwadrant omvat twee stijlen: de beïnvloedende en de initiërende stijl. Mensen met een assertieve stijl staan stevig in hun schoenen en uiten hun mening op een zelfverzekerde, maar respectvolle manier.
1. De beïnvloedende stijl
De meest sociaal dominante van de assertieve stijlen. Mensen met deze stijl nemen actief de leiding in gesprekken en coördineren graag taken binnen een groep. Ze proberen anderen te overtuigen door argumenten te gebruiken en communiceren op een enthousiaste, duidelijke manier, wat vaak als extravert gedrag wordt gezien.
Beïnvloedend gedrag houdt in:
Anderen overtuigen van hun standpunt
Duidelijke posities innemen
Spreken met zelfvertrouwen
Het voortouw nemen in conversaties
Anderen richting geven in hun acties
2. De initiërende stijl
De meest verbonden stijl van het assertieve kwadrant. Mensen met deze stijl bieden spontaan hulp aan, geven advies en delen hun mening op een kalme, ondersteunende manier. Dit gedrag wordt vaak als vriendelijk en behulpzaam ervaren en creëert een veilige, open sfeer waarin anderen zich gewaardeerd voelen.
Initiërend gedrag houdt in:
Snel actie ondernemen
Attent en erkentelijk zijn naar anderen
Anderen uitnodigen om actief deel te nemen
Makkelijk contact leggen
Warmte en goedkeuring uiten
Adaptief
Het adaptieve kwadrant omvat de empathische en toegeeflijke stijlen, die hoog scoren op verbondenheid en laag op sociale dominantie. Mensen met deze stijlen passen zich soepel aan anderen aan door empathisch te luisteren en begripvol te zijn.
3. De empathische stijl
De meest verbonden stijl van het adaptieve kwadrant. Mensen die deze stijl toepassen, tonen oprechte interesse en zijn bereid om aandachtig te luisteren. Ze stellen veel open vragen en drukken hun empathie uit, wat zorgt voor een ondersteunende sfeer en kan een kalmerend effect hebben op anderen. Deze stijl kan ook een voordeel zijn bij situaties zoals onderhandelingen en leiderschap, waarin inlevingsvermogen een krachtig hulpmiddel is.
Empathisch gedrag houdt in:
Oprechte aandacht voor wat de ander zegt
Flexibel en makkelijk samenwerken
Luisteren naar de behoeften van anderen
Begripvol en ondersteunend zijn
Openstaan voor advies van anderen
4. De toegeeflijke stijl
De minst sociaal dominante stijl binnen het adaptieve kwadrant. Mensen met deze stijl zijn vaak volgzaam, geven snel toe en nemen weinig eisen op zich. Deze stijl kan passend zijn in situaties waarin flexibiliteit belangrijk is, maar overmatig toegeeflijk gedrag kan tot passiviteit leiden.
Toegeeflijk gedrag houdt in:
Anderen de leiding laten nemen in gesprekken
Volgzaam zijn in groepssituaties
Weinig eisen stellen aan anderen
Snel ingaan op verzoeken van anderen
Open staan voor andermans ideeën en meningen
Vermijdend
Het vermijdende kwadrant omvat de teruggetrokken en wantrouwende stijlen, die zich kenmerken door lage sociale dominantie en beperkte verbondenheid. Mensen met deze stijlen vermijden anderen, op een passieve of actieve manier.
5. De teruggetrokken stijl
De minst sociaal dominante stijl binnen het vermijdende kwadrant. Mensen met deze stijl houden zich op de achtergrond en vermijden vaak actief sociaal contact. Hun gedrag blijft meestal onopvallend, maar kan als negatief worden gezien in situaties waar actie of een reactie gewenst is. Dit gedrag wordt soms geïnterpreteerd als passiviteit of onzekerheid, ook al is dat niet altijd het geval.
Teruggetrokken gedrag houdt in:
Vaak vastzitten in besluiteloosheid
Uitdagingen en verantwoordelijkheid vermijden
Zaken uitstellen of vooruitschuiven
Zich afzijdig houden in groepen
Ervoor kiezen om minder zichtbaar te zijn
6. De wantrouwende stijl
De minst verbonden stijl binnen het vermijdende kwadrant. Mensen die deze stijl aannemen, tonen een diep wantrouwen tegenover anderen en drukken zich vaak negatief of cynisch uit. Hoewel waakzaamheid soms nuttig kan zijn, kan een openlijk wantrouwende houding leiden tot conflicten en negatieve relaties.
Wantrouwend gedrag houdt in:
Vaak het ergste verwachten van anderen
Eigen bedoelingen verbergen
Moeite hebben om anderen te waarderen
Snel denken dat anderen zich bemoeien
Weinig aandacht of interesse tonen
Agressief
Het agressieve kwadrant omvat de vijandige en forcerende stijlen, gekenmerkt door sterke sociale dominantie en weinig verbondenheid. Mensen met deze stijlen pakken anderen op een directe of soms zelfs harde manier aan.
7. De vijandige stijl
De minst verbonden stijl binnen het agressieve kwadrant. Mensen met deze stijl kunnen afstandelijk of zelfs vijandig overkomen in hun interacties met anderen, vaak gedreven door irritatie of frustratie. Dit gedrag wordt doorgaans als negatief ervaren en kan leiden tot spanningen of conflicten, omdat het vaak een defensieve reactie oproept bij anderen.
Vijandig gedrag houdt in:
Weigeren om aan te passen of compromissen te sluiten
Zich afzetten tegen anderen die invloed proberen uit te oefenen
Soms brutaal en confronterend overkomen
Wantrouwend staan tegenover de bedoelingen van anderen
Moeilijk vergeven als ze zich gekwetst voelen
8. De forcerende stijl
De meest sociaal dominante stijl binnen het agressieve kwadrant. Mensen met deze stijl leggen druk op anderen om hun doelen te bereiken, via woordkeuze, lichaamstaal of een krachtige manier van spreken. Hoewel assertiviteit waardevol kan zijn, wordt deze stijl vaak als minder prettig ervaren, tenzij in situaties van hoge urgentie.
Forcerend gedrag houdt in:
Zich sterk inzetten om zijn/haar eigen weg te krijgen
Verwachten dat anderen zich aanpassen of gehoorzamen
Streven naar bewondering en succes
Geen moeite hebben om anderen direct aan te spreken
Anderen streng en kritisch beoordelen
Communicatie-
circumplex
De verticale y-as staat voor de resultaatgeoriënteerde dimensie (agency), de horizontale x-as staat voor de mensgeoriënteerde dimensie (communion). Die assen verdelen het circumplex in 4 kwadranten, die we opsplitsen in de 8 interactiestijlen. Elke interactiestijl is dus een unieke combinatie van agency en communion.
Forcerend
Vijandig
Wantrouwend
Teruggetrokken
Beïnvloedend
Initiërend
Empathisch
Toegeeflijk
Meet je communicatiestijl
Beter presteren, samenwerken of leiding geven: het begint allemaal bij inzicht in je communicatie- en gedragsstijl. Dat is geen kwestie van nattevingerwerk, maar van nauwkeurig meten. Daarom gebruiken we de CBS360, een wetenschappelijk onderbouwde vragenlijst die je communicatiestijl gedetailleerd weergeeft.
Lees meer over het
communicatiecircumplex
Waarom functioneringsgesprekken niet goed functioneren
Waarom we bij Perco niet geloven in anonieme antwoorden bij 360° feedback
Waarom ons kritisch denken vaak kritiek krijgt
